Nowe zasady ustalania i płacenia składek

Zmiana polega na tym, że składki są płacone – po połowie- przez pracownika i przez pracodawcę. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 18 ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w podstawie wymiaru składek nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków.

Zgodnie z art. 19 ustawy roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone. Kwota ta wynosi w listopadzie 2000 r. 54.780 zł. Do tej kwoty składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oblicza się i przekazuje do ZUS-u od podstawy wymiaru składek. Z momentem osiągnięcia progu trzydziestokrotności od nadwyżki nie pobiera się składek.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą, jak również twórcy, artyści oraz przedstawiciele wolnych zawodów sami opłacają całość składki emerytalnej. Jest ona w ich przypadku obliczana od kwoty równej co najmniej 60% średniej krajowej płacy w poprzednim kwartale. Od 1 grudnia 2000 r. podstawa wymiaru składek dla tej grupy wynosi 1143,46 zł Oczywiście, jeżeli osoby te osiągają wyższe dochody, mogą opłacać wyższe składki.

Składka wpłacana w ramach dwóch pierwszych filarów : na konto ZUS i do OFE jest stałą, określoną procentowo, częścią wynagrodzenia pracownika. Aktualnie nie jest możliwe dobrowolne jej zwiększenie.

Podział składek w nowym systemie:

      *na dzień 2000.12.01  składka na ubezpieczenie wypadkowe wynosi 1,62% podstawy

Wszystkie składki ubezpieczeniowe, w tym składki na ubezpieczenie emerytalne, są przelewane na rachunek ZUS-u prowadzony przez Narodowy Bank Polski (NBP). Wpłat dokonuje pracodawca w imieniu swoich pracowników, potrącając odpowiednie kwoty z ich wynagrodzeń. Otwarte Fundusze Emerytalne przyjmują wpłaty za pośrednictwem ZUS-u.

Jeżeli osoba bezrobotna otrzymuje zasiłek, składkę emerytalną opłaca za nią Fundusz Pracy. Wpływa ona zarówno na konto w ZUS, jak i na wybrany OFE. Jeżeli bezrobotny nie ma zasiłku, składki nie są wpłacane. Oczywiście nie traci się przy tym zgromadzonych do tej pory środków. Fundusz emerytalny nie może rozwiązać umowy dlatego, że bezrobotny nie płaci składek. Nawet wtedy pracują wciąż i zarabiają jego pieniądze wniesione do funduszu kiedy pracował.

W związku z tym, że składki na ubezpieczenia są obowiązkowe, a płatnik składek mimo obowiązku nie będzie opłacał w terminie składek na ubezpieczenie społeczne, to zgodnie z art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od nie opłaconych w terminie składek płatnik jest zobowiązany do płacenia odsetek za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz.926 z późn.zm.). Jeżeli odsetki dotyczą części składki na ubezpieczenie emerytalne, która jest przeznaczona na drugi filar, to ZUS odprowadzi tę część odsetek do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego na jego konto.

W przypadku nieopłacenia składek lub opłacenia składek w zaniżonej wysokości ZUS może zgodnie z art. 24 ustawy wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nie opłaconych składek. Od takiej decyzji istnieje odwołanie do sądu.